img

Sosial sahibkarlıq nədir?
Son zamanlar sosial sahibkarlıq dünyada ictimai marağa səbəb olmuşdur. Belə ki, vətəndaş cəmiyyətinin dəstəyi nəticəsində edilən təşəbbüslər yalnız iqtisadi xarakterə yox, o cümlədən həyat keyfiyyəti və ümumi maraqlara toxunan xidmətlərə malikdir. Sosial sahibkarlıq sosial missiya həvəsini biznes şəklində ehtiva edir. Belə ki, bir çox sosial sektor institutları öz işlərində tez-tez səmərəsiz olurlar və onların mütərəqqə menecment və marketinq üsullarına ehtiyacları böyükdür..
Sosial sahibkarlığın dili yeni ola bilər, lakin bu fenomen yeni deyil. Biz onu bu adla çağırmasaq belə bir çox hallarda sosial sahibkarlığa rast gəlirik. Lakin yeni ad bu sektorun sərhədlərini cızmaqda yardımçı olmaqla vacibdir. Qeyri-kommersiya təşkilatlara əlavə olaraq, sosial sahibkarlıq ictimai məqsəd daşıyan biznes müəssisələrini, o cümlədən, inkişaf bankları, mənfəət güdməyən və güdən elementlərə malik olan hibrid təşkilatlar, öz sakinlərini marifləndirmək və məşğulluq dərəcəsini artırmaq məqsədi daşıyan biznesə başlayan icmalar kimi müəssisələri də daxil edə bilər. Geniş dil imkanı geniş oyun sahəsi yaradır. Sosial sahibkarlar öz sosial missiyalarına xidmət etmək üçün ən əlverişli imkanlar və metodlar axtarır.
Lakin bütün bunlar qarışıqlıq yarada bilər. Buna görə də sahibkarlıq – “enterpreneurship” termininə baxaq. Geniş mənada sahibkarlıq biznesə başlamaqla bağlıdır. Lakin bunu belə qəbul etmək çox sadə olardı. Sahibkarlıq termin kimi 17-ci və 18-ci əsrlərdə Fransa iqtisadiyyatında görünməyə başlamışdır. Fransız dilində bu “əsas layihə və fəaliyyətə başlamaq, girişmək, təşəbbüs etmək” mənasında işlənir. Spesifik olaraq, bu yeni və daha əlverişli yollar taparaq iqtisadi inkişafı stimulyasiya edən iş adamlarına aid edilirdi ki, bu mənada da termin ilk dəfə Fransız iqtisadçısı Jan Baptist Sey tərəfindən işlədilmişdir. 19-cu əsrdə o demişdir: “Sahibkar iqtisadi resursları az məhsuldar sahədən çıxararaq, çox məhsuldar sahəyə gətirir”. Sahibkarlar dəyər yaradırlar. 20-ci əsrdə isə Cozef Şumpeter bu terminin açıqlamasını yenilədi. O, sahibkarları kapitalizmin “kreativ-destruktiv” prosesinin aparıcıları kimi təsvir etdi. Bu sözlərlə sahibkarların funksiyası istehsal modelini islah etmək və ya onu devirməkdir. Şumpeterin sahibkarları yeni bazarlara xidmət etməklə və ya yeni işlər görmək üçün yeni imkanlar tapmaqla iqtisadiyyatda “dəyişiklik agentləridir” və iqtisadiyyatı irəli aparırlar.
Beləliklə, Sey və Şumpeterin ənənəsi sahibkarı iqtisadi inkişafın katalizatoru və innavatorları kimi təsvir edir və bu gün həmin konsepsiyanın mənasının əsasını təşkil edir. Bu nəzəriyyələrdən istifadə edərək çox asanlıqla sosial sahibkarlığı da izah etmək mümkündür. Bələ ki, sosial sahibkarlıq sosial missiyası ilə ictimai yeniliklər və mənfəət gətirən iqtisadi sektordur.